Polar ve Apolar Nedir

Polar ve apolar madde demekle, maddeyi oluşturan kimyasal bağların polar mı, apolar mı olduğunu anlarız. Bağların polar ya da apolar olması da elektronegatiflik ile ilgili bir vaziyettir. Bir bağın polaritesi, o bağın dipol momentinin hesaplanmasıyla elde edilir. Dipol moment vektörel bir büyüklüktür. Yük ile yük dağılımı mesafesinin (kısmi pozitif atomdan, kısmi negatif atoma doğru yönelmiş vektörel bir uzunluk düşünün) çarpımı ile elde edilir. Bir molekülün dipol momenti, o molekül içindeki bağların tek tek dipol momentlerinin vektörel toplamı ile elde edilir. Eğer bu vektörel toplam sıfır ise, “madde apolardır” deriz. Aksi takdirde madde polardır. Örneğin HF arasındaki bağa bir bakalım. F ile H arasındaki elektronegatiflik farkı 4.0-2.1 = 1.9 elde edilir. Yani HF polardır deriz. CH arasındaki bağı incelersek elektronegativite farkını 2.5 - 2.1 = 0.4 elde edilir. Bu da CH bağının az da olsa polar olduğunu ifade eder.

Mesela HCN molekülüne bir bakalım. H ― C ― N doğrusaldır. H ve C arasındaki elektronegatiflik farkı 0,4 tür ve yönü hidrojenden karbona (azotun bulunduğu yöne) doğrudur. C ile N arasındaki elektronegativite doğrultusu ve yönü de azota doğrudur. Böylece HCN arasındaki dipol moment sıfırdan farklı bir büyüklüktür. Başka bir deyişle, HCN polardır. Birde CO2 ye bakacak olursak, CO nun polar olduğunu görürüz. Nitekim aynı doğrultuda ve büyüklükte ama ters yönlü bir CO bağı daha olduğundan, aslında toplam dipol moment sıfır olur. Bu bağlamda CO2 apolardır.