[i]Alkolizm, yaşlılık ve kafa darbeleri gibi nedenlerin dışında gelişen hafıza kayıplarının görünürde belli bir nedeni yoktur. Buna karşılık unutkanlık birçoğumuzun günlük dertlerinin başında gelmekte.


Unutkanlığı önlemenin yolları.

Geçmişteki olayları kısmen ya da tamamen hatırlama yeteneğinin bozulmasına hafıza kaybı denir(1). Hafıza üçe ayrılır.

Kısa dönem hafızası: geçmiş birkaç saniyeyi kapsar

Orta dönem hafızası: geçmiş birkaç günü kapsar

Uzak hafıza: birkaç günden daha uzun olan zaman dilimlerini kapsar.


Alkolizm, yaşlılık ve kafa darbeleri gibi nedenlerin dışında gelişen hafıza kayıplarının görünürde belli bir nedeni yoktur. Buna karşılık hafıza kaybı birçoğumuzun günlük dertlerinin başında gelmektedir.


Hafıza kaybının kolayca gözden kaçan nedenlerinin başında aşırı unlu ve şekerli gıda tüketimi sonucu oluşan ****bolik sendromda görülen tepkisel şeker düşüklüğü (reaktif hipoglisemi) ve çoğu kez sinsi seyrettiği için gözden kaçabilen tiroid hormonu yetersizliğidir (hipotiroidi).

Hipoglisemi-hafıza kaybı


Hangi nedenle olursa olsun müzmin hipoglisemi ciddi hafıza kayıplarına neden olmaktadır (2,3). Hipogliseminin büyük çocuklarda ve erişkinlerde en çok görülen nedeni ****bolik sendromda görülen tepkisel şeker düşüklüğüdür. Şişmanlık, diyabet, koroner kalp hastalığı, hipertansiyon, felç, ülser, astım, romatizma, müzmin yorgunluk , kanser ve osteoporoz (kemik erimesi) vb birçok hastalığın olduğu gibi unutkanlığın da nedeni olan ****bolik sendrom bir kabus gibi ülkemizin de başına çökmektedir. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivinde yayınlanan bir araştırmaya göre Türkiye’de 30 yaş ve üzerindeki erkeklerin %28'inde, kadınların %45'inde ****bolik sendrom mevcuttur (4). Hipoglisemi yemeklerden genellikle 1-3 saat sonra ortaya çıkmakta ve unutkanlık da dahil olmak üzere çok sayıda şikayet ve belirtinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır (Bak Tablo 1).


Tablo 1. Hipogliseminin şikayet ve belirtileri

[Üzgünüz.Linkleri Sadece Üyeler Görebilir. [url=http://www.paylasimmerkezi.com/forum/register.php">Üye olmak için tıklayınız...[/url]]

Tiroid hormonu eksikliği-hafıza kaybı


Tiroid hormonu hafıza ve öğrenmeden sorumlu beyin bölgelerinin (özellikle hipokampüs) yapı ve fonksiyonunu etkiler(5-6). Tiroid hormonu ayrıca beyin hücrelerinin ****bolik hızını ayarlayan enzimleri de uyarır. Geçici hafıza kaybı tiroid hormonu yetersizliğinin (hipotiroidi) en klasik bulgularından biridir (Tablo 2).

[Üzgünüz.Linkleri Sadece Üyeler Görebilir. [url=http://www.paylasimmerkezi.com/forum/register.php">Üye olmak için tıklayınız...[/url]]


Hatta klasik diğer bulgular oluşmadan sadece unutkanlık şikayeti ile hekime başvuran hipotiroidi hastaları da vardır (7). Çünkü hafif tiroid hormonu yetersizliğinde bile bilişsel işlevler negatif yönde etkilenmektedir (8-11). Bu bozukluklar tiroid hormonu tedavisi ile büyük ölçüde yükselebilmektedir.


Son yıllarda yapılan taramalar hipotiroidi sıklığının birçok toplumda en az %5 oranında olduğu (tarama kriteri: TSH 5.0-6.0mIU/L’nin üzeri) ve özellikle yaşlı bayanlarda bu oranın %25’lere kadar çıktığını göstermiştir (12-15). Bazı araştırıcılar ise 2mIU/L’nin üzerini kriter olarak almak gerektiğini söylemektedirler. Bu durumda hipotiroidi sıklığının çok daha fazla olduğunu söyleyebiliriz. Fakat bu hipotiroidiler, çoğu kez sinsi seyrettiği için nadiren teşhis edilebilmektedir. T3 ve T4 değerleri normal olmasına rağmen, TSH

değerleri 2.0 Ü’nin üzerinde olan kişiler gizli hipotiroidi olarak değerlendirilmelidir.

Hipotiroidinin başlıca nedenleri iyot yetersizliği, otoimmün tiroidit ve selenyum eksikliğidir. Tuzların iyotlandığı ülkelerde iyot yetersizliği nadirdir. Bu ülkelerde otoimmün tiroidit (Hoshimoto) sıktır.

Fosfatidilkolin-hafıza


En çok kullanılan hafıza güçlendiricileri kolin, lesitin ve fosfatidilkolindir. Bunlar en önemli kimyasal nörotransmitterlerden (sinir ileticisi) biri olan asetilkolinin ham maddeleridir. Asetilkolin beyin hücreleri arasındaki iletişimi sağladığından öğrenme ve hafıza için çok önemlidir (16). Asetilkolin eksikliğimde unutkanlık, bunama ve felç görülebilir.

Ginkgo biloba-hafıza


Ginkgo biloba pıhtılaşmayı azaltarak beyin kan akımını artırır ve serbest kökleri (radikal) uzaklaştırır (17-20); böylece hafızayı güçlendirir.

Ginseng-hafıza


Ginseng asetilkolin sentezini artırarak hafızayı güçlendirir (21). 500-1000mg/gün

B12 vitamini-hafıza

B12 vitamini asetilkolin sentezini artırarak hafızayı güçlendirir. B12 vitamini eksikliği kansızlık yanında kas güçsüzlüğü, unutkanlık ve uyuşmalara da neden olur (22, 23). Kansızlık olmasa bile diğer belirtiler görülebilir. Vejetaryenler ve mide problemleri olan hastalar ile mide asdi azalmış yaşlılarda çok sık B12 vitamini eksikliği görülür.

DHEA-hafıza


DHEA insan vücudunda en çok bulunan steroid hormondur. Yaş ilerledikçe DHEA üretimi de azalır (1). Örneğin 20 yaşında günlük üretim 30 mg iken, 80 yaşında bu miktar 6 mg’a kadar düşer. DEHA beyinde ve böbreküstü bezlerinde pregnenolon denilen hormondan sentezlenir. DEHA hafızadan sorumlu beyin bölgesi olan hipokampustaki sinir hücrelerinin uyarılabilirliğini sağlar (24-27).

Omega-3/hafıza


Beyinin %60’ı yağdır. Beyinin %17’si omega-3 yağ asitlerinden (dokozahekzoenoik asit), %13’ü omega-6 yağ asitlerinden (araşidonik asit) oluşmuştur. Ayrıca sinaptik bağlantıların fonksiyonu için de dokozahekzoenoik asit kullanılır.


Omega-3 yağ asitleri daha çok balık, merada beslenen hayvan eti, özgür dolaşan kümes hayvanlarının yumurtası ve keten tohumu yağlarında bulunur. Omega-6 yağ asitleri ise en çok mısır, soya, pamuk, ayçiçeği gibi yağlarda bulunur. Taş devri diyetinde w-6: w-3 oranı yaklaşık 1:1 idi.


Fakat son 50-100 yılda serum kolesterol düzeylerini düşürmek (!) amacı ile mısır, soya, pamuk, ayçiçeği gibi yağların aşırı kullanılması, buna karşılık özgür beslenen hayvanlardan kaynaklanan proteinler ( et, balık, süt, yumurta) ile lahana marul gibi yeşil sebzelerin daha az tüketilmesi sonucu bu oran 20-50:1’e kadar çıkmıştır.

Omega-3 ya da balık tüketiminin artması demans ve Alzheimer riskini azaltmakta ve hafızayı güçlendirmektedir (28-31).

Demir-hafıza


Demir eksikliği olan kişilerde unutkanlık sıktır ve demir tedavisi ile hafızayı güçlenmektedir (32, 33)

NE YAPMALI?

Yapılacak tetkikler


Hekiminize danışarak açlık insülini (nomali